Thứ Hai, 6 tháng 6, 2016

Bài trích Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 365 năm 2014

Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 365 năm 2014 tại Phòng Đọc tầng 5 nhà G - Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng

 
1. Minh triết văn hóa ngoại giao Việt Nam bài học lịch sử/ Hồ Sĩ Vịnh// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 365/ 2014 .- Tr. 3-6
Người ta thường nói, văn chương triết luận hơn lịch sử, nhưng thế mạnh của lịch sử là tình trung thực, góc nhìn, sức khái quát của nhà viết sử. Văn chương có được triết luận trước hết phải dựa vào lịch sử. Lịch sử thường có nhiều hiện tượng lặp lại, tạo nên những khái niệm dù tên gọi nhau, nhưng bản chất, xương cốt, linh khí là tương đồng. Minh triết văn hóa ngoại giao nước ta từ thời Đại Việt đến Việt Nam vẫn là một dòng chảy hàng nghìn năm tạo nên bản lĩnh, bản sắc, khí phách dân tộc. Nhìn lại mấy sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc, làm nên đại thắng quân xâm lược không chỉ là nhờ vào chiến lược quân sự mưu trí, đường lối chính trị sáng suốt, mà còn là minh triết văn hóa ngoại giao của các bậc anh hùng văn hóa dân tộc và đội ngũ tri thức tinh hoa.
Từ khóa: Văn hóa, minh triết, lịch sử, Việt Nam.

2. Những dấu ấn văn hóa vật thể Chăm ở châu thổ Bắc Bộ/ Đinh Đức Tiến// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 365/ 2014 .- Tr. 7-12
Châu thổ Bắc Bộ là vùng đất được kiến tạo, bồi đắp bởi phù sa của hệ thống sông Hồng, tạo nên những cánh đồng màu mỡ, tiền đề cho xã hội phát triển. Đây còn là khu vực trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của các triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam. Trong diễn trình phát triển, Đại Việt đã trải qua những biến cố phức tạp, chông chéo, tương tác với các quốc gia lân bang trong khu vực. Trong đó nổi lên quá trình giao thoa – tiếp biến giữa Đại Việt – Chămpa. Trong bài viết này, tác giả giới thiệu về những dấu vết, hiện vật vật thể mà văn hóa Chăm để lại tại Đại Việt, nhưng chịu thân phận ẩn chìm trong lớp phủ của văn hóa Hán.
Từ khóa: Văn hóa, dấu ấn, vật thể, Chămpa, châu thổ Bắc Bộ.

3. Tái hiện văn hóa lễ hội chùa Thày những năm 30-40 thế kỷ 20/ Phan Bá Ất// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 365/ 2014 .- Tr. 13-17
Có 4 làng (thôn) của Sài Son thờ chung đức thánh Từ Đạo Hạnh tại chùa Thiên Phúc và có chung lễ hội chùa Thày: Đa Phúc, Thụy Khê, Sài Khê và Khánh Tân. Tập quán vè những hoạt động chi tiết ở từng làng có khác nhau, nhưng đại thể là tương đồng. Tác giả đã tìm hiểu các cụ ở các làng, nhưng đi sâu tìm hiểu tập quán lễ hội ở làng Đa Phúc là nơi tác giả sinh ra và lớn lên, đồng thời chỉ chọn những tư liệu đã được các cụ trong làng thống nhất. Tác giả đã gặp nhiều cụ cao niên, đặc biệt cụ Nguyễn Đình Qúy (Tình Qúy) 91 tuổi, cụ Nguyễn Kim Xuân 84 tuổi, những cụ còn minh mẫn và nhớ khá nhiều tư liệu để nhận sự giúp đỡ. Nội dung bài báo này là tập hợp các bản ghi chép, tư liệu, khảo cứu, có lạm bàn thêm ý kiến cá nhân của tác giả.
Từ khóa: Lễ hội, văn hóa, tín ngưỡng, chùa Thày.

Bài trích Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 361 năm 2014

Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 361 năm 2014 tại Phòng Đọc tầng 5 nhà G - Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng


1. Ngoại giao văn hóa với vai trò là sức mạnh mềm/ Nguyễn Thị Thùy Yên// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 361/ 2014 .- Tr. 3-5
Trong quan hệ quốc tế, không phải lúc nào sức mạnh quân sự hay kinh tế cũng có thể tạo nên vị thế quốc gia. Sức mạnh của mỗi quốc gia sẽ được xác định bằng nhiều nhân tố trong đó không thể không kể tới vai trò của văn hóa, một trong những công cụ của sức mạnh mềm. Có thể nói các quốc gia dù phát triển hay đang phát triển, đều vận dụng ngoại giao văn hóa như một công cụ hữu hiệu của sức mạnh mềm để khẳng định hình ảnh của đất nước mình trong cộng đồng quốc tế. Nội dung bài báo đề cao ngoại giao văn hóa với vai trò là sức mạnh mềm.
Từ khóa: Ngoại giao, văn hóa, vai trò, Việt Nam, sức mạnh mềm.

2. Biểu tượng bộ đội cụ Hồ trong văn hóa quân sự Việt Nam/ Phạm Văn Xây// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 361/ 2014 .- Tr. 6-11
Hồ Chí Minh, người đã khai sinh ra quân đội nhân dân Việt Nam, là hiện thân của niềm tin và sức mạnh, là người tổ chức dẫn dắt nhân dân ta đứng lên tự giải phóng, giành độc lập, tự do cho dân tộc. Người là hình ảnh tiêu biểu cho tất cả những giá trị cao đẹp của dân tộc Việt Nam, của bản sắc văn hóa Việt Nam. Hình ảnh bộ đội cụ Hồ đã trở thành hiện tượng độc đáo trong lịch sử đấu tranh vũ trang của dân tộc Việt Nam nói chung và văn hóa quân sự Việt Nam nói riêng. Trải qua 70 năm chiến đấu và trưởng thành, quân đội ta với nhiều tên gọi khác nhau, nhưng tựu trung đều là người lính “từ nhân dân mà ra, vì nhân dân quên mình, vì nhân dân mà chiến đấu hi sinh”. Tất cả đã hội tụ, kết tinh thành biểu tượng cao đẹp bộ đội cụ Hồ. Bài báo viết về biểu tượng bộ đội cụ Hồ trong văn hóa quân sự Việt Nam với các nội dung sau: Biểu tượng bộ đội cụ Hồ; Văn hóa quân sự Việt Nam; Phát huy giá trị văn hóa của biểu tượng bộ đội cụ Hồ trong văn hóa quân sự Việt Nam giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Văn hóa, quân sự, biểu tượng, bộ đội cụ Hồ, Việt Nam.

3. Tín ngưỡng thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở đồng bằng sông Cửu Long/ Nguyễn Thị Đức// Tạp chí Văn hóa nghệ thuật .- Số 361/ 2014 .- Tr. 12-15
Với hình thái tín ngưỡng dân gian, dân tộc ta vốn có truyền thống tôn thờ những người có công đức với dân với nước. Ở đồng bằng song Cửu Long ngoài việc lập làng, lập đình thờ thành hoàng bổn cảnh, những người có công khai sáng, dựng làng, giữ nước, nhân dân còn lập những đền, phủ, miếu thờ danh nhân, thần linh. Gía trị văn hóa truyền thống đó cũng được kết tinh lại thành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, hay đạo thờ ông bà. Tín ngưỡng thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ĐBSCL là loại hình tín ngưỡng đặc biệt, trong đó sự hòa quyện giữa nhu cầu đa dạng về đời sống tâm linh với tình cảm cách mạng mãnh liệt, tập trung hơn cả là sự biết ơn sâu sắc, niềm kính trọng vô biên và nỗi nhớ thương da diết của người dân đối với lãnh tụ. Bài báo đi sâu nghiên cứu loại hình tín ngưỡng dân gian này đề xuất những ý kiến để bảo vệ và phát huy tín ngưỡng thờ Bác Hồ ở ĐBSCL.
Từ khóa: Chủ tịch Hồ Chí Minh, tín ngưỡng, thờ cúng, đồng bằng sông Cửu Long.

Thứ Tư, 18 tháng 5, 2016

Bài trích Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 11 năm 2014

Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 11 năm 2014 tại Phòng Đọc tầng 5 nhà G - Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
 
 
1. Giảng dạy tiếng Anh không chuyên: biến chuyển và định hướng/ Lâm Quang Đông// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 1-5
Bài viết mô tả việc giảng dạy tiếng Anh không chuyên gắn với chức năng nhiệm vụ của Khoa tiếng Anh trong Đại học Quốc gia Hà Nội và có liên hệ với việc đào tạo tiếng Anh nói chung ở Việt Nam ở những điểm liên quan. Qua đó, trình bày quan điểm và định hướng giảng dạy và nghiên cứu tiếng Anh không chuyên ở khoa trong bối cảnh chung. Bài viết khái lược vài nét về Khoa tiếng Anh và chức năng, nhiệm vụ của khoa; những biến chuyển về quan điểm giảng dạy tiếng Anh qua các thời kì và định hướng giảng dạy và nghiên cứu trong thời gian tới.
Từ khóa: tiếng Anh, giảng dạy, ngôn ngữ.

2. Các phương pháp tạo động lực học cho sinh viên trong giờ học ngoại ngữ/ Mai Thị Loan// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 6-10
Động lực là một yếu tố quan trọng để đạt thành công trong quá trình dạy và học, do động lực giúp con người sống có mục đích để đạt được mục tiêu đề ra. Gardner (1985) cho rằng, động lực học một tiếng nước ngoài có thể được miêu tả như một tổng thể phức tạp, liên quan đến sự nỗ lực và niềm khao khát, cũng như thái độ tích cực đối với việc học ngoại ngữ. Bài viết nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học của người học, từ đó đề xuất các phương thức tạo động lực học cho học viên trong giờ học ngoại ngữ.
Từ khóa: ngoại ngữ, phương pháp, học, động lực.

3. Khoảng cách quyền lực trong mối quan hệ thầy- trò ở trường học và một số lưu ý sư phạm/ Đào Thị Phương// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 11-17
Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có khoảng cách quyền lực lớn. Những đặc trưng về khoảng cách quyền lực trong mối quan hệ thầy – trò ở Việt Nam vừa mang lại những nét đặc sắc về văn hóa, là nền tảng đạo đức cơ bản của con người vừa tạo ra những rào cản trong hoạt động giáo dục. Trong xã hội hiện đại, khi quan hệ thầy trò, mục tiêu, chính sách giáo dục có nhiều thay đổi, thầy và trò cũng cần điều chỉnh mối quan hệ này cho phù hợp để góp phần nâng cao hiệu quả của quá trính dạy và học và tích cực tìm hiểu văn hóa để tránh những bất tiện, hoặc hiểu lầm không đáng có, góp phần vào sự thành công khi giao tiếp. Bài báo bàn về khoảng cách quyền lực và khoảng cách quyền lực trong mối quan hệ thầy - trò ở Việt Nam. Đồng thời, đưa ra một số lưu ý sư phạm nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học đặc biệt là dạy học ngoại ngữ và hạn chế những hiểu lầm.
Từ khóa: quyền lực, quan hệ, thầy giáo, học sinh, trường học, giáo dục, sư phạm.

4. Nâng cao vốn từ vựng tiếng Anh chuyên ngành qua hoạt động cá nhân/ Nguyễn Thị Thanh Vân// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 47-50
Tiếng Anh đang ngày càng trở thành ngôn ngữ của thế giới đa văn hóa, đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống cũng như thành công trong công việc của rất nhiều người hoạt động của các lĩnh vực khác nhau. Trong môi trường toàn cầu hóa, nhu cầu sử dụng tiếng Anh chuyên ngành đang được coi là nhu cầu thiết yếu của lực lượng lao động khi tham gia vào thị trường lao động toàn cầu, cũng như thành công trong công việc hiện tại của mình trong nước. Để đáp ứng được nhu cầu cấp thiết đó, người học và sử dụng tiếng Anh không  chỉ cần trang bị  cho mình vốn tiếng Anh cơ bản mà còn phải biết sử dụng các thuật ngữ tiếng Anh có liên quan đến ngành nghề của họ. Vì thế, một trong những nhiệm vụ của người học tiếng Anh chuyên ngành là xây dựng được ngân hàng từ vựng chuyên ngành cho bản thân. Bài viết đưa ra một số hoạt động cá nhân cho người học để họ có thể độc lập xây dựng vốn từ vựng tiếng Anh chuyên ngành để có thể sử dụng trong giao tiếp.
Từ khóa: tiếng Anh, từ vựng, hoạt động, cá nhân, ngôn ngữ.

5. Cải thiện kỹ năng phản hồi bài viết nhằm nâng cao năng lực viết tiếng Anh cho sinh viên/ Lưu Ngọc Ly// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 51-55
Nội dung bài báo chỉ ra rằng việc hướng dẫn sinh viên phản hồi bài viết cho bạn học có những tác động tích cực tới chất lượng nhận xét và tới việc nâng cao khả năng viết tiếng Anh của sinh viên. Bài báo cũng đưa ra các đề xuất để áp dụng phương pháp đào tạo người học phản hồi bài viết cho đối tượng sinh viên chuyên ngữ với hy vọng góp phần vào việc cải thiện việc dạy và học viết tại Trường Đại học Ngoại ngữ nói riêng và trong bối cảnh các trường đại học nói chung tại Việt Nam.
Từ khóa: tiếng Anh, kỹ năng, viết, ngôn ngữ, sinh viên.

6. Biên dịch lời bài hát Anh - Việt, Việt - Anh/ Nguyễn Ninh Bắc// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 65-71
Biên dịch được nhìn nhận là một công việc thú vị nhưng cũng đầy thách thức. Đối với hầu hết các loại văn bản, biên dịch viên phải truyền tải đầy đủ cả ý nghĩa lẫn văn phong và các hàm ý của bản gốc. Tuy nhiên, với loại hình văn bản nghệ thuật, đặc biệt là lời bài hát, việc chuyển ngữ sẽ cần có những lưu ý hết sức đặc thù. Trong khi với những loại văn bản khác, ý nghĩa luôn được ưu tiên hàng đầu trong việc chuyển tải, với lời bài hát thì hình thức lại được ưu tiên cao hơn. Nội dung bài báo trình bày về cách tiếp cận về mặt kĩ thuật khi dịch lời bài hát Anh - Việt, Việt - Anh. Đồng thời, tác giả cũng đề xuất những yếu tố cần được ưu tiên bảo tồn khi chuyển ngữ để bản dịch lời bài hát được thành công.
Từ khóa: Biên dịch, tiếng Anh, tiếng Việt, ngôn ngữ, lời bài hát.

7. Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả trong diễn thuyết: Nghiên cứu trường hợp/ Nguyễn Thị Hằng Nga// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 72-77
Diễn thuyết là nói trước đám đông với sự chuẩn bị trước của người nói. Khác với thuyết trình, người nói và người nghe không có nhiều sự tương tác. Mục đích của việc diễn thuyết có thể là thuyết phục, thông tin, giải trí hoặc thực hiện nghi thức. Bài báo cung cấp một vài phân tích lí từ thành công của một trong những chính khách khá nổi tiếng trên thế giới thời gian gần đây là bà Hillary Clinton. Qua đó có thể có những đóng góp hữu ích để nâng cao kĩ năng diễn thuyết, một trong những kĩ năng ngày càng trở nên quan trọng trong đời sống hiện nay.
Từ khóa: Ngôn ngữ, diễn thuyết, kỹ năng.

8. Phân tích bài phát biểu của Barack Obama về cái chết của Osama Bin Laden từ góc độ diễn ngôn phê phán/ Bùi Thị Ánh Ngọc// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 78-81
Bài báo phân tích bài phát biểu của tổng thống Mĩ Barack Obama về cái chết của Osama Bin Laden dưới bình diện diễn ngôn phê phán dựa trên mô hình của Norman Fairclough (2001), nhằm làm sáng tỏ mối quan hệ giữa diễn ngôn và hệ tư tưởng, giữa ngôn ngữ và quyền lực.
Từ khóa: tổng thống, Mĩ, Barack Obama, Osama Bin Laden, bài phát biểu, diễn ngôn, Norman Fairclough.

9. Ẩn dụ truyền thống trong quảng cáo tiếng Việt và tiếng Anh/ Trần Thị Thu Hiền// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 82-86
Biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng nhằm tăng khả năng biểu cảm của quảng cáo, tăng tính đa nghĩa của từ, kích thích tính “đồng sáng tạo” của người đọc, khiến họ bị cuốn vào quảng cáo, hòa nhập với nó một cách tự nhiên. Bằng hình thức so sánh ngầm, người đọc phải liên tưởng để tìm ra những nét tương đồng thường được dùng để cấu tạo ẩn dụ tu từ là: tương đồng về màu sắc, tương đồng về tính chất, tương đồng về trạng thái, tương đồng về hành động, tương đồng về cơ cấu,… Nghiên cứu, tìm hiểu vai trò và phương thức sử dụng biện pháp tu từ ngữ nghĩa này trong quảng cáo tiếng Việt và tiếng Anh sẽ giúp nhà quảng cáo có cái nhìn chân thực về hiệu quả mà mỗi quảng cáo đạt được thông qua sức mạnh ngôn từ ẩn sau mổi quảng cáo.
Từ khóa: Ngữ pháp, tiếng Việt, tiếng Anh, ẩn dụ, tu từ, quảng cáo.

10. Dấu ấn văn hóa qua hình tượng con vật trong thành ngữ tiếng Việt và tiếng Anh/ Nguyễn Mai Hoa// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 90-94
Khả năng sử dụng thành thạo một ngoại ngữ không chỉ phụ thuộc vào năng lực ngôn ngữ mà còn phụ thuộc vào hiểu biết, kiến thức văn hóa của người học trong bối cảnh ngôn ngữ đó. Chính sự khác biệt về cách suy nghĩ, quan niệm giá trị, phong tục tập quán, … của từng dân tộc đã gây không ít khó khăn cho người học ngoại ngữ khi giao tiếp. Vì vậy, để sử dụng ngoại ngữ hiệu quả nhất, việc tìm hiểu những đặc trưng văn hóa dân tộc là cần thiết và hữu ích. Bài báo khảo sát một vài đặc trưng văn hóa của hai nước Anh – Việt thông qua thành ngữ, nhằm giúp người học vận dụng các thành ngữ này thuần thục hơn trong giao tiếp.
Từ khóa: Văn hóa, con vật, thành ngữ, tiếng Việt, tiếng Anh, ngôn ngữ.

11. Sự “biến dạng” của tiếng Việt trong ngôn ngữ giới trẻ/ Vũ Thùy Linh, Nguyễn Thị Hải Thu// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 95-97
Trong giao tiếp hàng ngày hiện nay, có những người lắc đầu ngao ngán, có người lại hào hứng với những câu thoại kiểu “ngất ngây con gà tây”, “hồn nhiên như cô tiên”, “vãi đạn”, “gato quá”, …Đó chính là ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay, ban đầu được sử dụng trong các đoạn chat yahoo, các diễn đàn và giờ đây được dùng khá rộng rãi trong đời sống hàng ngày. Bộ phần ngôn ngữ này ngày càng được nhiều người quan tâm và không ít người tỏ ra e ngại chúng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự trong sáng của tiếng Việt. Vậy thực hư vấn đề này ra sao, tại sao loại hình ngôn ngữ này lại được hình thành và ngày một phát triển mạnh như vậy và nó có làm “biến dạng” tiếng Việt hay không? Nội dung bài viết sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ thêm về bộ phận ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay được sưu tầm từ một số diễn đàn, mạng xã hội và thực tế.
Từ khóa: tiếng Việt, ngôn ngữ, giới trẻ.

12. Tìm hiểu về con người Thái Lan thông qua thành ngữ, tục ngữ/ Nguyễn Thị Vân Chi// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 11/2014 .- Tr. 98-100
Với xu thế hội nhập của toàn cầu hóa và khu vực hóa hiện nay, chúng ta cần tìm hiểu về nền văn hóa của các quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Á. Khi mà cộng đồng Asean được hình thành sau năm 2015 thì việc hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực sẽ được nâng lên một tầm cao mới. Khi đó, việc giao lưu hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á nói chung cũng như với Thái Lan nói riêng sẽ được mở rộng hơn và toàn diện hơn nữa, nhất là khi mà Việt Nam và Thái Lan trở thành đối tác chiến lược. Việc nghiên cứu, tìm hiểu về văn hóa, đất nước và con người Thái Lan sẽ giúp cho chúng ta hiểu hơn về quốc gia láng giềng này.
Từ khóa: Thái Lan, văn hóa, thành ngữ, tục ngữ.

Bài trích Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 7 năm 2014

Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 7 năm 2014 tại Phòng Đọc tầng 5 nhà G - Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
 
1. Khu phố cổ Thăng Long - Hà Nội từ góc nhìn địa danh học/ Nguyễn Thị Việt Thanh// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống.- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 1-9
 
Địa danh là một nhân chứng thầm lặng về lịch sử tồn tại và phát triển của một khu vực trong những điều kiện chính trị, văn hóa, địa lí, kinh tế nhất định. Với bức tranh địa danh vẫn còn mang tính chất phác thảo trong một khoảng thời gian không đủ dài như vậy, ai cũng có thể cảm nhận được cái hồn chung của một khu phố được mang danh là “cổ” nhưng thầm lặng có những biến đổi và phát triển hết sức quan trọng cùng với sự biến đổi và phát triển của Hà Nội. Vì vậy bên cạnh mục đích học thuật, bài viết còn giúp những người sống ở Hà Nội, yêu Hà Nội có thêm tư liệu về lịch sử của khu vực mang tính biểu trưng của thành phố 1000 năm tuổi này. Bài viết nghiên cứu địa danh này ở 3 giai đoạn: thế kỉ 19, thời kì Pháp thuộc, sau năm 1945.
 
Từ khóa: Phố cổ Hà Nội, địa danh, văn hóa, lịch sử.

2. Xác định và phân loại hành động ngôn ngữ chửi mắng trong tiếng Việt/ Mai Thị Hảo Yến// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 10-13

Chửi mắng là một trong những hành động nói năng của con người. Cũng như các hành động ngôn ngữ khác như nói, bảo, kể, hứa, khen, chào, thề, hỏi … chửi - chửi mắng khi hành chức cũng chịu sự chi phối các yếu tố nói chung của một hành động ngôn ngữ. Tuy nhiên, việc xác định và phân loại hành động ngôn ngữ này chưa thực sự được quan tâm nghiên cứu cụ thể. Vì thế, nội dung bài báo đi vào nghiên cứu sâu hơn về hành động ngôn ngữ chửi mắng trên các phương diện cơ bản như: các kiểu chửi mắng; lời dẫn của hành động ngôn ngữ chửi mắng; lời dẫn của hành động ngôn ngữ chửi mắng trong tác phẩm văn học và văn hóa mắng chửi của người Việt…

Từ khóa: Ngôn ngữ, hành động ngôn ngữ chửi mắng, tiếng Việt.

3. Dấu ấn tư duy – văn hóa của cư dân biển Thanh Hóa qua tên gọi nghề cá/ Nguyễn Văn Dũng// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 14-17

Công cuộc xâm nhập biển của người Việt ở Thanh Hóa cách nay khoảng 5000 – 6000 năm qua di chỉ khảo cổ học văn hóa Hoa Lộc (Hậu Lộc) – một huyện ven biển của Thanh Hóa. Tuy nhiên, so với vùng biển Bắc Bộ thì biển ở Thanh Hóa lại được khai thác sớm và có nhiều đặc điểm, dấu ấn của cư dân biển, với nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Để góp phần phác thảo những nét tư duy văn hóa về nghề biển truyền thống xứ Thanh, từ góc độ ngôn ngữ khi nghiên cứu tên gọi nghề cá, bài viết này nghiên cứu tên gọi nghề cá từ góc độ ngôn ngữ, chúng tôi tập trung khảo sát các cách thức định danh gọi tên công cụ, phương tiện đánh bắt cá và tên gọi “cá” trong tâm thức ngư dân, trong thơ ca dân gian để phác thảo ra nét tư duy văn hóa của một cộng đồng cư dân sống bằng nghề biển ở Thanh Hóa.
 
Từ khóa: Tư duy văn hóa, cư dân biển, nghề cá, Thanh Hóa.

4. Xưng hô trong giao tiếp vợ chồng nông dân người Việt (trên cứ liệu một số tác phẩm văn học giai đoạn 1930-1945)/ Khuất Thị Lan// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 18-25

Giao tiếp vợ chồng thuộc lĩnh vực ứng xử giao tiếp trong gia đình giữa những người khác giới. Theo đó, chủ đề giao tiếp và các hành vi ngôn ngữ chịu ảnh hưởng chủ yếu của hai nhân tố, đó là gia đình và giới. Nói đến nhân tố giới là nói đến đặc điểm riêng của mỗi giới, “đàn ông đến từ sao Hỏa, đàn bà đến từ sao Kim”. Ngôn ngữ học xã hội gọi đó là “phong cách ngôn ngữ nữ giới”, “phong cách ngôn ngữ nam giới”. Những đặc điểm này được in dấu vào từng nghi thức ứng xử lời nói trong giao tiếp nói chung và giao tiếp vợ chồng nói riêng. Vì thế, một điều dễ nhận thấy là trong cách hành xử của mỗi giới, đặc biệt trong ứng xử ngôn ngữ, sẽ mang đậm phong cách riêng của mổi giới. Bài viết tiến hành khảo sát đặc điểm xưng hô trong giao tiếp vơ chồng nông dân người Việt dựa trên những cứ liệu một số tác phẩm văn học thời kì 1930-1945.

Từ khóa: giao tiếp vợ chồng, mẫu xưng hô.

5. Đặc điểm về cấu tạo và ý nghĩa ngữ pháp của thành ngữ trái nghĩa trong tiếng Việt/ Trần Anh Tư// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 26-29

Trái nghĩa là một hiện tượng phổ biến trong đời sống của con người, là một trong những hiện tượng phổ quát quan trọng của mọi ngôn ngữ. Đặc trưng bản chất của hiện tượng trái nghĩa có cơ sở từ sự đối lập bản chất và về mặt lô-gic học, hiện tượng trái nghĩa còn bắt nguồn từ cơ sở ở những khái niệm đối lập. Trái nghĩa xảy ra trên nhiều cấp độ của hệ thống ngôn ngữ, nhưng biểu hiện rõ nét nhất, bản chất nhất vẫn tập trung ở từ vựng, trong đó có thành ngữ - một loại đơn vị từ vựng đặc biệt. Bài viết đề cập đến một hiện tượng đặc biệt – thành ngữ trái nghĩa trong tiếng Việt, trong đó, tác giả đã xác định được 228 nhóm/ cặp đơn vị trái nghĩa. Các  nhóm/ cặp thành ngữ trái nghĩa này có những đặc điểm rất độc đáo về mặt cấu tạo và ý nghĩa khái quát.
 
Từ khóa: ngữ pháp, tiếng Việt, thành ngữ trái nghĩa.

6. Vai trò của chữ Katakana trong cấu tạo thuật ngữ tiếng Nhật/ Hoàng Anh Thi// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 30-35

Song song với sự phát triển kinh tế, khoa học kĩ thuật của Nhật Bản, thuật ngữ trong ngôn ngữ này cũng phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp. Mặc dù thuật ngữ là lớp từ vựng thường xuyên có sự tiếp xúc vay mượn nhiều nhất giữa các ngôn ngữ, nhưng thuật ngữ trong tiếng Nhật và tiếng Việt có đặc trưng riêng, con đường hình thành và phương thức cấu tạo khác nhau. Nội dung bài viết nêu ra một cách sơ lược những vấn đề nảy sinh trong phiên âm thuật ngữ bằng Katakana. Tuy nhiên, không thể phủ nhận là Katakana mang lại cho hệ thống thuật ngữ tiếng Nhật sự ổn định, hầu như là nhất quán, là cái mà thuật ngữ tiếng Việt hiện nay đang rất cần.
 
Từ khóa: chữ Katakana, thuật ngữ tiếng Nhật, vai trò.

7. Bàn về dịch thành ngữ Anh - Việt (trên cơ sở ngữ liệu các thành ngữ có yếu tố màu sắc: xanh, đen, đỏ, trắng)/ Nguyễn Văn Trào// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 36 – 44
 
Tác giả bài viết đã chỉ ra rằng các thành ngữ có thể dịch được bằng cách này hay cách khác, tuy nhiên những tình huống và hoàn cảnh khác nhau cần các cách dịch khác nhau. Có những thành ngữ có thể tìm thấy ở ngôn ngữ này nhưng lại vắng mặt ở ngôn ngữ khác, vì thế, khó có một phương pháp dịch nào được côi là tối ưu nhất. Nội dung bài viết cho thấy rằng chiến lược dịch lí tưởng là dịch một thành ngữ ở ngôn ngữ A bằng một thành ngữ ở ngôn ngữ B xem ra khó thực hiện. Việc lựa chọn một chiến lược dịch thuật cụ thể phụ thuộc vào các yếu tố như mục tiêu của văn bản đích, đặc điểm đối tượng độc giả được nhắm tới, những yêu cầu bắt buộc về tính nguyên bản của ấn phẩm.
 
Từ khóa: dịch thuật, thành ngữ, tiếng Anh, tiếng Việt.

Bài trích trong Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 1 năm 2014

Kính mời độc giả tìm đọc tại Phòng Đọc mở - Trung tâm Thông tin Thư viện, Tầng 5 nhà G - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
1. Đặc điểm cấu tạo từ nghề biển Thanh – Nghệ - Tĩnh/ Hoàng Trọng Canh// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 9 - 14.
Kết quả nghiên cứu phương ngữ địa lý hay phương ngữ xã hội đều góp phần cho thấy bức tranh đa dạng của ngôn ngữ. Vì thế, tìm hiểu phương ngữ luôn cần thiết và có ý nghĩa trong nghiên cứu tiếng Việt, nhất là trong bối cảnh cho tới nay, các công trình nghiên cứu cụ thể về phương ngữ còn rất ít. Dựa trên kết quả điều tra điền dã từ ngữ nghề nghiệp, bài viết này nêu lên một số nét về cấu tạo của từ ngữ nghề biển vùng Thanh – Nghệ - Tĩnh.
Từ khóa: từ ngữ nghề biển, phương ngữ, vùng Thanh – Nghệ - Tĩnh.
2. Một cách tiếp cận khác về bổ ngữ trong Tiếng Việt/ Nguyễn Thị Minh Trang, Lưu Văn Din// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 22 - 26.
Có nhiều cách phân loại bổ ngữ với ưu điểm là đơn giản, tuy nhiên còn quá chung chung, dễ gây nhầm lẫn. Bài viết này trình bày một cách nhìn, một quan điểm mới về bổ ngữ, với mong muốn thử góp phần làm sáng tỏ những vấn đề về bổ ngữ còn tồn tại trong tiếng Việt như: Bổ ngữ là gì? Tiếng Việt có tiêu chí để nhận diện bổ ngữ không? Thành phần cấu tạo bổ ngữ là gì?...
Từ khóa: bổ ngữ, ngữ pháp, tiếng Việt.
3. Cụm danh từ phức tiếng Việt và việc dịch sang tiếng Pháp/ Vũ Văn Đại// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 27 - 33.
Trong một hình thái đầy đủ thì cấu trúc danh từ tiếng Việt bao gồm một danh từ trung tâm và nhiều thành tố phụ đặt trước và sau nó. Đã có nhiều nghiên cứu về sự phân loại và vị trí của các thành tố phụ trong cụm danh từ phức tiếng Việt. Trong bài viết này, tác giả tập trung nghiên cứu cụm danh từ phức chứa nhiều thành tố phụ đứng sau danh từ trung tâm. Đây là một hiện tượng ngôn ngữ thú vị và đã có rất nhiều câu hỏi xoay xung quanh nó. Cụm danh từ phức là một “danh từ trống” trong đó các thành tố phụ có chức năng riêng của nó. Áp dụng phương pháp phân tích đặc điểm cú pháp – ngữ nghĩa để làm rõ các chức năng đó sẽ giúp chỉ rõ những điều đặc biệt trong tiếng Việt và giải quyết các vấn đề trong dịch thuật từ tiếng Việt sang tiếng Pháp.
Từ khóa: cụm danh từ phức, tiếng Việt, danh từ trung tâm, thành tố phụ.
4. Một số điểm khác nhau về siêu âm đoạn trong chuỗi lời nói tiếng Anh và tiếng Êđê/ Y Tru Alio// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 36 - 40.
Bằng việc phân tích một số siêu âm đoạn trong chuỗi lời nói tiếng Anh và đối chiếu với siêu âm đoạn trong chuỗi lời nói tiếng Êđê, bài báo này chọn phương pháp đối chiếu làm cơ sở, tiếng Anh là ngôn ngữ nguồn và tiếng Êđê là ngôn ngữ đích, từ đó bổ sung lý thuyết ngôn ngữ trên cơ sở thực tiễn lĩnh vực ngữ âm - ngữ vị nói riêng và phục vụ cho nhu cầu tiếp cận ngôn ngữ học nói chung. Bài báo được tiến hành qua khảo sát, thu thập tài liệu, băng đĩa, ấn phẩm của người Anh để nghiên cứu và phân tích một số điểm khác nhau của siêu âm đoạn trong chuỗi lời nói đối chiếu với siêu âm đoạn trong chuỗi lời nói tiếng Êđê. Bài báo quan tâm chủ yếu về âm tiết của tiếng Anh, âm tiết mang trọng âm, từ ở dạng thể yếu và dạng thể mạnh, tiết điệu và ngữ điệu tiếng Anh.
Từ khóa: siêu âm đoạn, chuỗi lời nói, tiếng Êđê, tiếng Anh
5. Bàn về cách viết địa danh hành chính có yếu tố Số/ Tạ Thị Thanh Tâm// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 52 – 54 .
Dựa vào một số cách viết hoa danh từ riêng các đơn vị hành chính đã tồn tại trong các văn bản Nhà nước, bài viết này gợi ý một số quy tắc và cách viết các địa danh hành chính có chứa yếu tố số, kiểu Phường 14, quận 5.
Từ khóa: cách viết địa danh hành chính, yếu tố số, văn bản Nhà nước, quy tắc viết.
6. Khảo nghiệm tiết điệu thơ lục bát trong Truyện Kiều/ Lý Toàn Thắng, Hoàng Thị Nhung// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống. - Số 1/2014 .- Tr. 55 - 65.
Bài viết đi sâu vào khảo nghiệm  cụ thể 500 dòng lục và bát đầu tiên của truyện Kiều để xem trên thực tế đại thi hào Nguyễn Du đã sử dụng các cấu trúc tiết điệu, chân thơ, bước thơ như thế nào trong từng dòng lục và từng dòng bát của truyện Kiều.
Từ khóa: cấu trúc tiết điệu, thơ lục bát, thơ, bước thơ.